info@bethlehemkerk-denhaag.nl

De reformatie – meditatie ons kerkblad (november 2016)

(credit foto: Нұрлан Саят, licentie CC-SA 3.0)

Bedenk dan van welke hoogte u bent gevallen. Openbaring 2:5

Onlangs mocht ik een Rome-reis leiden die diep in de catacomben begon, maar hoog in de koepel van de St. Pieter eindigde. Wat een verschil! Een contrast. Wat is er toch gebeurd? Ik mocht onze vragen eerlijk voorleggen aan priester Antoine Bodar in zijn Maria-kerk. Maar ook u spreekt toch weleens met R.K. collega’s of buren? Hoe voer je nu, vijf eeuwen na Luther, een goed geloofsgesprek? Dat stelt je ook zelf voor de vraag: wat en hoe je geloof ik nu echt?

Met de vroege kerk één
Eerst dit: in die catacombe voel ik mij diep verbonden met de oude kerk. O, dat liggende beeld van die jonge martelares Caecilia, die met drie vingers haar geloof uitte in de Drie-ene God. En een ondergrondse ‘sacramentskapel’ blijkt ook maar twee sacramenten te kennen. Hier liggen ook ‘pausen’ begraven, zegt de gids, maar ik zei: die werden vóór 300 geen ‘paus’ genoemd, maar bisschop, d.i. opziener der gemeente. Dat zijn broeders!
In 312 staakte keizer Constantijn de vervolgingen. Gelukkig. Hij liet kerken bouwen en naar apostelen vernoemen. Ook met die erkende kerk voel ik mij verbonden, bv. in de doopkapel van de St. Jan. Toen Rome in 410 viel, was Augustinus, die deze kerken zelf gezien had, wel geschokt, maar, zei hij, de barbaren hebben de kerken (déze!) gespaard als asiel: teken van de Stad Gods. Zo belicht een kerkvader zelfs het hele wereldgebeuren!

Waar ging de wissel om?
Een concilie in Efese (431) over Jezus als God-en-mens noemde Maria daarom ‘moeder Gods’. Daar zie ik de oude kerk kantelen. Dan verrijzen er alleen al in Rome wel dertig Maria-kerken. Dan voel ik vervreemding om Mariaverering met haar vermeende ‘hemelvaart’ en zelfs ‘onbevlekte ontvangenis’. Ook Augustinus’ vrije genade Gods verschoof naar een soort ‘vrije wil’ van de mens. Bovendien leerde in 1215 een Lateraans concilie ‘transsubstantiatie’ van brood en wijn in lichaam en bloed. Die worden dan ook aanbeden. Waar bleef toen Augustinus’ geestelijke Avondmaalsleer? In de St. Pieter zie je de cathedra, een preekstoel, gebouwd op vier kerkvaders. Maar het was juist de Reformatie die teruggreep op Augustinus’ genadeleer, wat een concilie in Trente veroordeelde. Nog verder ging in 1870 een Vaticaans concilie: dat verklaarde de paus onfeilbaar in de leer. Zo werd in 1950 Maria-Hemelvaart een dogma. Augustinus zou zich hierom in zijn graf omdraaien.

Naoorlogse toenadering
Gelukkig greep na 1962 het 2e Vaticaanse concilie zelf ook terug op Augustinus en verwelkomde protestantse waarnemers. Een Duitse paus, Ratzinger, bezocht zelfs de Lutherplaats Erfurt en herinnerde daar aan Luthers vraag: hoe krijg ik een genadig God?! In 1999 kwam een gezamenlijke verklaring tot stand: wij allen zeggen, dat wij alleen door genade en geloof gerechtvaardigd (= vrijgesproken) worden. Onlangs herhaalde paus Franciscus dat in het lutherse Lund. Verrassend toch?

Bij band juist pijn
Bij ons kwam er al toenadering in de schoolstrijd, later in de concentratiekampen en nu bij de ontkerkelijking. Zijn we nu geen bondgenoten geworden? Zelfs lotgenoten? Ook Bodar voelt de band en wij met hem. Hij was het met drie van de vier sola’s eens! Maar dan! Alles vergeven en Vergeten? Nee. Dan juist doet het pijn: niet dat wij niet aan de eucharistie mogen deelnemen; maar om dat Maria-dogma, om haar en onze ‘vrije wil’, om een traditie die over Gods Woord beslist en ook om onze protestantse versplintering. Knevel schreef ‘Het geheim van de paus’, verwonderd, maar ook verbijsterd, dat de paus moslims, hindoe’s en boeddhisten ‘broeders’ noemt: buiten Christus om?!

Gedenk waarvan
Terug naar de Schrift. In Openbaring prijst de verhoogde Christus een vroege kerk om veel goeds, maar Hij vervolgt; Ik heb tegen u dat u uw eerste liefde hebt verlaten. Gedenk waarvan gij uitgevallen zijt en bekeer u. Ga na waar het mis ging en kom daarvan terug. Dat bedoelde de Reformatie tegen Rome te zeggen, zei Bonhoeffer op een hervormingsdag. Doe de eerste werken, niet de tweede, zei hij. Terug naar het begin! Naar het Evangelie, dat uw tijd en plaats bereikte en toen ook uw hart raakte. Wijst die vraag, na vijf eeuwen protestantisme, niet ook naar onszelf? Hoe ver zijn wij afgezakt? In geloof en leven? Is het reformatorische vuur gedoofd? Terug naar de ontdekkersvreugde van de reformatoren, die je, dwars tegen de afval in, in de leerdienst kunt leren navoelen. Terug ook naar hun passie om een vervallen kerk te wekken tot nieuw leven.

C. Blenk

Comments are closed.

X

Wachtwoord vergeten?

Meld je aan

Herstel wachtwoord

Geef je e-mail adres. Een nieuw wachtwoord wordt verzonden.